Islam Darshan

इस्लाम व वसाहतवादी पद्धत

Published : Saturday, Apr 16, 2016

वसाहतवादी पद्धत, युद्धे इतर जातींचे शोषण व भांडवलशाही पद्धतीने निर्माण केलेले आणि जगभर पसरलेल्या दोषांच्या संबंधी इस्लाम या सर्वांच्या विरुद्ध आहे. आपल्या वसाहती स्थापन करण्यासाठी अथवा इतरांना आपल्या स्वार्थाचे साधन बनविण्याच्या त्यांच्या उद्देशाशी त्यांच्याविरुद्ध युद्ध करणेसुद्धा इस्लामला पसंत नाही. इस्लाम केवळ एकाच युद्धाला अनुमती देतो व ती म्हणजे अत्याचार व दडपशाहीच्या विरुद्धचे युद्ध. शांततापूर्ण उपायांचा अंगीकार करण्याच्या मार्गात अडसर होण्याच्या स्थितीत सत्याचा व न्यायनिष्ठा उंचावण्याकरिता जिहाद.

कम्युनिस्ट व त्यांचे समर्थक वसाहतवादी पद्धत मान, प्रतिष्ठा व प्रगतीचा एक अनिवार्य टप्पा समजतात, वसाहतवादी पद्धत ही शुद्ध आर्थिक समस्येच्या रुपात प्रकट झाली. प्रगतीशील देशात औद्योगिक उत्पादनामध्ये अधिक वाढ झाली. हा उत्पादित झालेला माल खपविण्यासाठी परदेशी बाजारपेठांच्या गरजेच्या भावनेतूनच ती निर्माण झाली. म्हणून हे माणसाच्या प्रगतीचे एक अनिवार्य आर्थिक प्रदर्शन आहे, ज्याला कोणत्याही नैतिक दृष्टिकोनातून अथवा सिद्धान्ताचे सहाय्य घेऊन ती निर्माण होणेही रोखले जाऊ शकत नाही व ती टाळलीही जाऊ शकत नाही.

येथे आम्हाला या गोष्टीचा पुनरुच्चार करण्याची गरज नाही, की इस्लाम वसाहतवादी पद्धतीच्या संदर्भात हे कथित विचार कदापिही मान्य करीत नाही की वसाहतवाद हा मानवी प्रगतीचा एक अनिवार्य टप्पा आहे. कम्युनिझमला पाठिबा देणारे असाही दावा करतात की रशिया आपल्या उत्पादनवाढीची समस्या, कामगारांची कामाची वेळ कमी करुन तसेच उत्पादनात मानवी श्रमाची बचत करुन तिची सोडवणूक करुन घेईल. प्रश्न असा आहे की जर कम्युनिस्ट रशिया त्याने शोधून काढलेल्या मार्गाच्या सहाय्याने या प्रश्नाची सोडवणूक करु शकतो तर इतर पद्धती त्याचेच सहाय्य घेऊन आपल्या समस्या का सोडवू शकत नाही? त्यांना वसाहतवादी पद्धतीच्या टप्प्यातून जाणे का भाग पडत आहे व ते का अनिवार्य आहे?

इतिहास या गोष्टीची साक्ष देतो की वसाहतवादी पद्धत ही मानवी स्वभावधर्माचा एक फार जुना कमकुवतपणा आहे. तिची सुरुवात भांडवलशाहीच्या कृपाछत्राखाली झाली नाही. तरी आधुनिक प्राणघातक हत्यारांनी सजलेले हे भांडवलवादी येथे येऊन, तिचे शोषण पहिल्यापेक्षा अधिकच वाढविले. जिथे भयभीत जातींच्या अनुचित शोषणाच्या संदर्भात प्राचीन युगातील रोमन वसाहतवादी साम्राज्य, आधुनिक युरोपियन साम्राज्यापेक्षा कोणत्याही दृष्टीने व दर्जाने मागे नव्हते.

इतिहास आम्हाला हेही दाखवितो की युद्धांच्या संदर्भात ‘इस्लाम’ जगातील सर्वांत पवित्र पद्धत आहे. इस्लामी युद्धाच्या कारणस्वरुप कधीही एखाद्या जातीला शोषणाचे लक्ष्य केले गेले नाही व तसेच कोणावर धिक्कारणीय गुलामीही लादली नाही. यावरुन हे सिद्ध होते की इस्लामी जगतामध्ये औद्योगिक क्रांती आली असती तर उत्पादन वाढीची समस्या इस्लामने शांततेच्या मार्गाने सोडवून घेतली असती व हा उद्देश साध्य करण्यासाठी जगाला युद्धाच्या खाईत झोकून देण्याची गरजही इस्लामला भासली नव्हती. तसेच वसाहतवाद व वसाहतवादी साम्राज्य लादण्याचीही गरज भासली नसती. उत्पादन वाढीची समस्याही भांडवलशाही पद्धतीच्या बिघडलेल्या आधुनिक रुपाची देणगी आहे, हेच सत्य आहे. दुसऱ्या शब्दांत सांगावयाचे म्हणजे जर भांडवलशाहीचे महत्त्वाचे सिद्धान्त बदलले गेले तर उत्पादन वाढीची समस्या मुळातच निर्माण होणार नाही.

संबंधित लेख

  • इस्लामचा दुसरा स्तंभ नमाज

    नमाज कर्तव्यपूर्तीतील पहिली महत्त्वाची पायरी आहे. दुसरे कोणतेही कर्तव्य याबरोबरीचे नाही. श्रध्दावंताचे (मुस्लिम) प्रत्येक कृत्य आज्ञाधारकता आहे. परंतु प्रार्थनेचे (नमाज) कृत्य सर्व कृत्यांपेक्षा श्रेष्ठतम आहे. नमाज प्रार्थना म्हणजे अल्लाहशी दृश्य स्वरुपात आणि परिणामस्वरूपात शरणागती आहे. नमाजकडे एक दृष्टीक्षेप या सत्यतेला स्पष्ट करते. नम्रता, लीनता, स्तुती आणि स्तुतीगान हे सिध्द करते की दास्यतेचे आणि विनम्रतेचे दुसरे एखादे असे नमाजच्या स्वरूपातील उदाहरण मिळणे अशक्य आहे. नमाजमध्ये झुकून दोन्ही हाथ बांधून उभे राहणे, कृतज्ञतापूर्वक नतमस्तक होणे, नम्रतेने नतमस्तक (सजदा) होणे आणि सातत्याने स्तुतीगान आणि प्रेमपूर्वक अल्लाहची भीती बाळगून असणे ही सर्व नमाजची अंगभूत लक्षणे आहेत. दिव्य कुरआन आणि प्रेषितकथन (हदीस) हे नमाजच्या सद्गुणांनी आणि सर्वोत्कृष्ठतेने भरलेले आहेत.
  • ईश्वरनिर्मित जीवनपद्धती

    येथे ही गोष्ट समजून घेतली पाहिजे की इस्लामची ही स्पष्ट जीवनपद्धती कुठल्याही आर्थिक कारणांचा अथवा परिस्थितीचा परिणाम नाही. तसेच त्याचे अस्तित्व भिन्न वर्गांच्या स्वार्थांनी बरबटलेल्या संघर्ष व कलहापासून उपजले नाही. ती एक ईश्वरनिर्मित आदर्श व्यवस्था आहे. ती अशा एका युगात मानवाला प्राप्त झाली, जेव्हा त्याच्या जीवनात आर्थिक बाबींना काही विशेष महत्त्व नव्हते. तसेच त्याला सामाजिक न्यायाचे वर्तमान अर्थ ठाऊक नव्हते. म्हणून माणसाच्या सामाजिक व आर्थिक बाबतीतील सुधारणेच्या दृष्टीने पाहिले तर इस्लामच्या तुलनेत कम्युनिझम तसेच भांडवलशाही हे दोन्ही फार नंतरच्या काळात निर्माण झाले. ऐतिहासिक दृष्टिकोनातून इस्लामला या दोहोंच्या तुलनेत प्रथमस्थान प्राप्त आहे.
Copyright © 2015 Islamdarshan. All Rights Reserved. [Best viewed in IE 10+, Firefox 20+, Chrome , Safari5+, Opera12+ ]