Islam Darshan

हिदुस्थानाची प्राचीन परंपरा

Published : Sunday, Mar 06, 2016

दिव्य कुरआनने प्रदान केलेल्या प्रकाशात जेव्हा आम्ही हिदुस्थानाच्या प्राचीन आणि आधुनिक परंपरा व रूढीचे निरीक्षण करतो तेव्हा त्यात आम्हाला सत्याच्या उरलेल्या खाणाखुणा ठळकपणे दिसतात. विविध रूढी परंपरा आणि कल्पनांमुळे सत्याला किती का शंकास्पद केले असले तरी सत्याच्या खाणाखुणा पूर्णपणे पुसल्या गेल्या जात नाही.

एकेश्वरवादाच्या श्रध्देनंतर आखिरत-परलोकाची धारणा/विश्वास इस्लामी आवाहनाचा अत्यंत महत्त्वपूर्ण आधार आहे. विभिन्न कारणांनी परलोका-संबंधीच्या श्रध्देविरुध्द असलेल्या कल्पना हिदुस्थानात रूढ होत गेल्या आहेत यात शंका नाही, तरी सुध्दा ‘परलोका’ ची कल्पना हिदुस्थानी बुध्दी व मनातून नाहीशी होऊ शकली नाही, ही वस्तुस्थिती आहे. वैचारिक मतभिन्नतेमुळे आखिरत परलोकांच्या विश्वासावर अत्यंत वाईट परिणाम झाले आहेत यात शंका नाही. परंतु असे असतानाही हल्ली सुध्दा अंतःकरणातून तोच स्वर निघत आहे. म्हणून परलोकाच्या विश्वासाचे श्रेष्ठत्व व तिची सत्यता अशा प्रकारे स्पष्ट केली जावी की जेणेकरून लोकांच्या मनातील शंकाकुशंकाचे निरसन व्हावे. त्यांनी त्या विश्वासाला आपली हरवलेली संपत्ती समजावे, ही गोष्ट आवश्यक ठरते. आम्ही याठिकाणी काही अशा गोष्टी प्रस्तुत करू इच्छितो की जेणेकरून कल्पना येऊ शकेल की हिदुस्थानाच्या प्राचीन परंपरेनुसार आखिरत-परलोकाची श्रध्दा ही एखादी अनोळखी विश्वास व श्रध्दा आहे असे नाही तर याउलट ती येथील सर्वाधिक प्राचीन आणि मूळ श्रध्दा राहिली आहे. तत्त्वज्ञानांची याठिकाणी काही अशा प्रकारे वाढ झाली की सदरहू श्रध्दा त्यात झाकली गेली. किबहुना ती परस्पराविरुध्द विचारांदरम्यान गुंतागुंताची बनली. जे लोक सत्याचे आवाहन करण्यासाठी उभे राहतील त्यांनी योग्य विश्लेषण व शहानिशा करून स्पष्ट केले पाहिजे की या संबंधात वाट चुकणार्यांची कोणत्या ठिकाणी व कशा प्रकारे दिशाभूल झाली आहे. तसेच परलोकाची चैतन्यमय श्रध्दा नाहिशी झाल्यामुळे कशा प्रकारे सत्य धर्म अंधःकारात जाऊन पडला आहे. त्यामुळे वास्तविक धार्मिक भावना व लोकांच्या विचार व आचारांवर अत्यंत अनिष्ट परिणाम उमटले आहेत, हे स्पष्ट केले पाहिजे.

वास्तविक ‘श्रध्दे’पासून दूर राहून माणसाने इतर कोणत्याही श्रध्देचा अवलंब केला तर ती सत्याच्या तुलनेत निकृष्ट आणि खालच्या दर्जाचीच राहील. अशा निकृष्ट ‘श्रध्दे’च्या प्रभावाखाली असणारी मने सुध्दा खालच्या पातळीकडेच झुकलेली राहतील. अशा अवस्थेत जगणारा माणूस आपल्यासाठी जी जीवन पध्दती आणि तत्वज्ञानाचे नियोजन करील त्यात सुध्दा उच्चता आणि विशालतेचे वैभव राहू शकत नाही. मानवी प्रकृतीस्वभाव त्या सुख व समाधानाला आणि शांती व चैतन्याला सातत्याने शोधत आहे. ते प्राप्त करुन देण्यास कारणीभूत ठरेल अशी त्याच्याकडून अपेक्षा केली जाऊ शकत नाही.

संबंधित लेख

  • मानवतेचा आदर्श

    मानव-जीवनाला कल्याण व सदाचाराच्या मार्गावर चालविण्यासाठी एखाद्या आदर्शाची आवश्यकता असते. आदर्श खरे पाहता मापदंडाचे काम करतो. यावर मापून तोलून हे कळते की एखाद्या व्यक्तीच्या व्यवहाराचा किती भाग खरा व किती भाग खोटा आहे. मापदंड अथवा आदर्श काल्पनिक देखील असतात, जे कथा-गोष्टीच्या रूपाने उपदेशांत सांगितले जातात व ते ऐकून लोक आनंदित होतात. परंतु त्याचा कोणताही प्रत्यक्ष लाभ वैयक्तिक किवा सामाजिक जीवनात होत नाही. आदर्श बनण्यासाठी केवळ इतकेच आवश्यक नाही की ते शक्य व व्यावहारिक असावे, तर हे देखील गरजेचे आहे की तो आदर्श एखाद्याचे जीवन बनलेले असावे व त्याने त्यावर चालून आदर्शाचा प्रत्यक्ष नमुना प्रस्तुत केला असावा.
  • इस्लाम धर्माची आदर्श नियमावली ही सर्वसमावेशक वैश्विक स्वरुपाची आहे.

    एकमेव ईश्वर- अल्लाहने इतर प्रेषितांद्वारे तोच धर्म इस्लाम अवतरित केला जो त्याने प्रेषित मुहम्मद (स) यांच्यावर अवतरित केला आहे, मग ही मतभिन्नता का? त्या इतर सर्व प्रेषितांचे अनुयायीसुध्दा तितकेच आज्ञाधारक होते जितके प्रेषित मुहम्मद (स) यांचे अनुयायी आज्ञाधारक आहेत. मग फक्त प्रेषित मुहम्मद (स) यांच्या अनुयायींना मुस्लिम का म्हटले जाते? सर्व धर्म (पूर्वीचे) इस्लाम होते आणि त्या सर्वांचे अनुयायी मुस्लिम होते, मग त्या धर्मांना इस्लाम आणि त्यांच्या अनुयायींना ‘मुस्लिम’ म्हणून का ओळखले जात नाही? हे काही कारणांशिवाय घडलेले नाही.
Copyright © 2015 Islamdarshan. All Rights Reserved. [Best viewed in IE 10+, Firefox 20+, Chrome , Safari5+, Opera12+ ]