Islam Darshan

इस्लाममध्ये माता-पित्यांचे अधिकार

Published : Thursday, Feb 18, 2016

या जगामध्ये ईश्वरानंतर सर्वांत जास्त उपकार आपल्यावर आपल्या जन्मदात्याचेच आहेत. जन्मापासून तारुण्याच्या उंबरठ्यावर पोहचेपर्यंत माता-पिताच हर-प्रकारे देखभाल करतात. आपली प्रत्येक गरज पूर्ण करण्यासाठी ते तन-मन-धनाची बाजी लावतात. याबाबतीतही पित्यापेक्षा मातेचा दर्जा जास्तच आहे. कारण ती नऊ महिन्यापर्यंत आपल्या पोटात मूल वाढविते आणि खरे पाहता जगातील कोणतीही लेखणी अशी नाही, जी मातेचे उपकार वर्णन करू शकेल. तिच्या बलिदान आणि त्यागाचे वर्णन करणे हे कोणालाच शक्य नाही. तिचे असीम प्रेम, अमर्याद ममत्व, अथांग दयेचा सागर, तिला पाहून पाषाणालाही फुटणारे पाझर, अगदी सर्वत्र उदासीनता आणि दुःखांचे भयानक सावट असताना तिच्या कुशीत मिळणार्या स्वर्गरुपी शांती-समाधानाची ऊब आणि विसावा, तिच्या डोळ्यांतून पाझरणारे ममत्वाचे कधीही न संपणारे झरे, अर्थात माता ही मानवाला ईश्वराने प्रदान केलेली सर्वात मोठी देणगी! या जगात माता-पित्यांच्या उपकारांना खरोखरंच तोड नाही. म्हणूनच इस्लामने मानवांवर सर्वप्रथम अधिकार हे मातापित्यांचेच असल्याचे बजावले आहे. कुरआनात ईश्वराने माता-पित्याचे अधिकार अशा रीतीने वर्णन केले की,

  1. माता-पित्यांचे आभारी व कृतज्ञ राहावे.(संदर्भ : सूरह-ए-लुकमान - १४)
  2. त्यांच्याशी चांगले व उत्तमोतम वर्तन करावे.(संदर्भ : सूरह-ए-बनीइस्त्राईल - २३)
  3. त्यांचा यथायोग्य आदर करावा. (संदर्भ : सूरह-ए-बनी इस्त्राईल - २३)
  4. त्यांच्याकरिता आपली संपत्ती खर्च करावी.(संदर्भ : सूरह-ए-बकरा - २१५)
  5. त्यांच्या प्रत्येक आवडी-निवडीना महत्त्व द्यावे.(संदर्भ : सूरह-ए-बनीइस्त्राईल - २३)
  6. त्यांच्यासमोर अत्यंत नम्रतेने वागावे.(संदर्भ : सूरह-ए-बनी इस्त्राईल - २४)
  7. त्यांच्यासाठी ईश्वरासमोर प्रार्थना करावी.(संदर्भ : सूरह-ए-बनी इस्त्राईल - २४)

जोपर्यंत माता-पित्यांची छत्रछाया आपल्यावर असेल, तोपर्यंत त्यांची मनोभावाने सेवा करावी. त्यांच्या मृत्यूनंतर त्यांना मोक्ष मिळण्याची प्रार्थना करावी. माता-पित्यांचे आपल्यावर किती जास्त अधिकार आहेत, याचा अनुमान कुरआनाच्या या ईश्वरी आदेशावरूनही लावता येतो की, ‘‘जर माता-पित्यांनी तुमच्यावर दबाव आणला की, माझ्या(ईश्वराच्या) समवेत कोणासही भागीदार ठरवावे तर, त्यांचे म्हणणे मुळीच ऐकू नकोस. जगात त्यांच्याशी सद्व्यवहार करीत राहा परंतु अनुकरण त्या व्यक्तीचे कर जो माझ्याकडे रुजू झाला.‘‘(संदर्भ : सूरह-ए-लुकमान - १५)

प्रेषित मुहम्मद(स.) यांनी असेदेखील म्हटले आहे की, ‘‘माता-पिता जर तुमच्यावर अन्याय व अत्याचार करीत असतील तरी तुम्ही ते निमूटपमे सहन करावे आणि त्यांच्याशी उत्तम व्यवहार करावा.‘‘(संदर्भ : प्रेषितवचन संग्रह - बुखारी)

संबंधित लेख

  • इस्लामचा क्रांतिकारी अर्थ

    मानवतेच्या विकासामध्ये अडसर बनणाऱ्या व त्याला सन्मार्गांपासून रोखणाऱ्या, हरप्रकारच्या गुलामगिरीतून मुक्त करुन स्वातंत्र्य देण्याचे नाव इस्लाम आहे, असे एका वाक्यात आम्ही म्हणून शकतो. माणसांचे प्राण, संपत्ती, अब्रू, स्वाभिमान तसेच आत्मविश्वास या सर्वांची लूट करणाऱ्या हुकूमशहापासून तसेच अन्याय व अत्याचार करणाऱ्यापासून मुक्तीचा हा संदेश आहे. इस्लाम मानवाला शिकवितो की सत्तेचा खराखुरा स्वामी अल्लाह आणि अल्लाहच आहे. तोच मानवाचा खराखुरा शासक आहे, सारी प्रजा त्यानेच निर्माण केलेली आहे.
  • भ्रष्टाचारापासून बचावाचा इस्लामी उपाय

    वर्तमानकाळात ईर्ष्या आणि लालसेने माणूस पार पिसाळून गेला आहे. जास्तीतजास्त संपत्ती कशी मिळविता येईल, यासाठी ना-ना काळ्या-पांढर्या पद्धतींचा तो अवलंब करीत आहे. यामुळेच आज सर्वच भ्रष्टाचार आणि काळ्या बाजाराचा वणवा पेटला आहे. मामुली चपराशापासून उच्चाधिकार्यांपर्यंत सर्वच यात बरबटलेले आहे. जो जितका शासनकर्त्यांच्या जवळचा चमचेगिरी करणारा आहे, तितका जास्त भ्रष्ट आहे. याचे कारण असे आहे की, आज माणूस संपत्ती आणि पैशांनाच जास्त महत्त्व देत आहे. पैसा असला की, वैभव, प्रतिष्ठा, समाजावर वचक, प्रसिद्धी आणि ऐशो- आरामाचे जीवन, असे जणू समीकरणच तयार झाले आहे. यासाठी वाटेल त्याचा गळा चिरायचा, खिशावर डल्ला मारायचा आणि वाटेल ते कृष्णकृत्य करायचे, मात्र पैसा कमवायचाच, अशी सर्वत्र मानसिकता बळावली आहे. याउलट माणूस कितीही चारित्र्यवान असला, विचारवंत असला, ज्ञानी, सभ्य, आणि उच्चशिक्षित असला, मात्र जर त्याच्याकडे पैसाच नसेल, तर त्याच्या जगण्याला जणू काही अर्थच नाही.
Copyright © 2015 Islamdarshan. All Rights Reserved. [Best viewed in IE 10+, Firefox 20+, Chrome , Safari5+, Opera12+ ]