Islam Darshan

इस्लाममध्ये अनाथ आणि विधवांचे अधिकार

Published : Sunday, Feb 14, 2016

अनाथ मुलांच्या पालनपोषण आणि शिक्षण-प्रशिक्षणाची सर्वस्वी जवाबदारी ही समाजावरच असते. इस्लामने त्यांच्याप्रति आपले काय कर्तव्य आहेत, ते कुरआनात अशाप्रकारे स्पष्ट केले आहेत.

1. ‘‘त्यांच्याशी चांगला व्यवहार करावा.‘‘(संदर्भ : सूरह-ए-निसा - ३६)
2. ‘‘त्यांच्या भल्यासाठी आपली संपत्ती खर्च करावी.‘‘(संदर्भ : सूरह-ए-बकरा - २१५)
3. ‘‘त्यांना कोणत्याही गोष्टीवर झिडकारु नये.‘‘(संदर्भ : सूरह-ए-जुहा - ९)
4. ‘‘त्यांच्या संपत्तीचे रक्षण करावे.‘‘(संदर्भ : सूरह-ए-अनआम - १५२)
5. ‘‘त्यांच्याशी न्यायाचे वर्तन करावे.‘‘(संदर्भ : सूरह-ए-निसा - १२७)
6. ‘‘त्यांच्याशी असा व्यवहार करावा, जसा आपण आपल्या पोटच्या मुलाशी करतो.‘‘(संदर्भ : प्रेषितवचन संग्रह - बुखारी)

आज अख्ख्या जगामध्ये कोट्यवधी मुले अशी आहेत, जे आपल्या माता-पित्यांपासून दूर, बेवारशीप्रमाणे जीवन जगत आहेत, गलिच्छ वस्त्यांमध्ये खडतर जीवन कंठित आहेत, अपराधी वृत्तींना बळी पडत आहेत. अशा परिस्थितीत इस्लामी शिकवणीचा अंगीकार केल्यास ही समस्या अगदी चुटकीसरशी सुटेल.

ज्याप्रमाणे अनाथ हा समाजाचा अत्यंत दुर्बल घटक असून समाजाच्या सहकार्य आणि स्नेह व प्रेमास पात्र आहे, त्याचप्रमाणे विधवा स्त्रियांसुद्धा समाजाचा अत्यंत दुर्बल घटक असून सर्व समाजाच्या मदतीस पात्र आहे. आजही आपण पाहतो की, इस्लामेतर विभिन्न समाज आणि धर्मांमध्ये विधवा स्त्रियांची कशी अवहेलना होते, तिला किती तुच्छ लेखण्यात येते, विधवा असल्याने तिच्या विवशतेचा गैरफायदा उचलून तिचे कसे आर्थिक, शारीरिक आणि लैंगिक शोषण करण्यात येते. बर्याच ठिकाणी तिचा जगण्याचा व आनंदी वातावरणात वावरण्याचा अधिकार हिरावून घेण्यात आला आहे, तिच्याविषयी अनिष्ट आणि शापित कल्पना व विचारसरणी समाजात पेरण्यात आल्या आहेत, तिला समाजजीवनापासून कलंकिनी व शापिनी म्हणून विभक्त करण्यात आले आहे. एवढेच नव्हे तर तिच्यावर अत्याचाराची यापेक्षा आणखीन गंभीर आणि दुर्दैवी अवस्था काय असू शकते की तिला पतीच्या चितेवर जीवंत जाळून टाकण्यात यावे. मात्र इस्लामने त्या सर्व जुलमी व अत्याचारी जोखडांतून तिला मुक्त केले आणि सन्मानाने जगण्याचा हक्क प्रदान केला. शिवाय तिच्यावर कृपाफळांचा आणि सहकार्य व सहानुभूतीचा वर्षाव करून तिला मान-सन्मान दिला. तिचा नितांत आदर केला. इतरांप्रमाणेच दुसरा विवाह करण्याचा, दांपत्यिक जीवन सुखासमाधानाने व्यतीत करण्याचा, पतीच्या वारसासंपत्तीत भागीदारी होण्याचा परिपूर्ण हक्क दिला आणि मानवजातीस इस्लामने सडेतोडपणे बजावले की, त्यांच्या अधिकारांत कुचराई करणे हा घोर आणि शिक्षापात्र अपराध आहे. शिवाय त्यांना सहकार्य करण्याबाबतीत प्रेषित मुहम्मद(स.) यांनी म्हटले आहे,

‘‘अनाथ आणि विधवांच्या कल्याणासाठी प्रयत्न करणे हे धर्मयुद्ध करण्यासम आणि दिवसभर रोजा(उपवास) ठेवून रात्रभर नमाज पढण्यासम पुण्य कर्म आहे.‘‘(संदर्भ : प्रेषितवचन संग्रह - बुखारी)

संबंधित लेख

  • इस्लामचे प्रमुख संदेश

    एका अल्लाह वर ईमान (श्रद्धा) इस्लामच्या प्रमुख संदेशपैकी महत्त्वाचे संदेश म्हणजे एका अल्लाह वर ईमान (श्रद्धा) आणणे हे आहे. फक्त अल्लाह आहे व तो एक आहे या गोष्टीवरच नव्हे तर तर तो एकटा या सृष्टीचा निर्माता, स्वामी, शासक व व्यवस्थापक आहे या वस्तुस्थितीवर देखील ईमान आणणे आवश्यक आहे. त्याच्याचमुळे ही सृष्टी अस्तित्वात आहे. आणि सृष्टीमधील प्रत्येक वस्तू अस्तित्वात ठेवण्यासाठी या उपजीविकेची (Subsistence) वा शक्तीची (Energy) आवश्यकता आहे ती उपलब्ध करून देणारा अल्लाह आहे. सार्वभौमत्वाचे सर्व गुण फक्त त्याच्याच ठायी आहेत आणि याबाबतीत दुसरा कोणीही त्याचा थोडा सुद्धा भागीदार नाही. ईशत्वाच्या सर्व गुणांनी फक्त तोच संपन्न आहे. आणि त्यापैकी कोणताही गुण इतरांजवळ नाही.
  • कसास (देहदंडाची शिक्षा)

    इस्लामी कायद्याचे हे सर्वस्वीकृत वैशिष्ट्य आहे की त्यामध्ये मानवाच्या प्राण, इज्जत व शीलतेला केवळ अमर्याद महत्त्वच दिले नसून त्यांच्या रक्षणाची परिपूर्ण आणि यशस्वी सोय केली आहे. याच कार्यपूर्तीसाठी या कायद्यात ‘हद‘ आणि ‘दंडविधानाची‘ तजवीज केली आहे. इस्लामी कायद्याने या गोष्टीची पूर्ण खबरदारी घेतली की समस्त मानवजातीचे प्राण, प्रतिष्ठा, शीलता आणि संपत्तीचे पूर्ण संरक्षण व्हावे. माणसाने भयमुक्त वातावरणात सुख-समाधानाने जगावे. कुरआनात हाच उद्देशपूर्ण करण्यासाठी म्हटले आहे,
Copyright © 2015 Islamdarshan. All Rights Reserved. [Best viewed in IE 10+, Firefox 20+, Chrome , Safari5+, Opera12+ ]