Islam Darshan

मान्यताप्राप्त नमाज

Published : Friday, Feb 05, 2016

इस्लामला अभिप्रेत खरी नमाज कोणती आहे. प्रत्येकजण जो माणसासारखा दिसतो तो खऱ्या अर्थाने मनुष्य नसतो. त्याच प्रमाणे नमाज सारखी दिसणारी प्रार्थना ही खरी नमाज आहे असे नाही. नमाज जी अल्लाहने दिलेली आहे आणि जे स्तंभ नव्हे तर अत्यंत महत्त्वाचे इस्लामचे स्तंभ आहे, तिला पूर्णपणे तिच्या स्वरूपात औचित्यपूर्ण अदा करणे आवश्यक आहे. नमाजला व्यवस्थित अदा करण्यासाठी कुरआनने एक विशिष्ट शब्द वापरला आहे. ‘इकामत’ याचा अर्थ होतो सरळ उभे राहणे. हा शब्दप्रयोग (इकामत) कुरआन आणि हदीसीमध्ये अनेक वेळा आलेला आहे. नमाज त्याच्या बाह्य शिष्टाचारानुसार आणि अंतरंगातील गुणांनुसार अदा करणे आवश्यक आहे. याबद्दलचा तपशील दिव्य कुरआन, हदीसी आणि धर्मग्रंथातून सहज प्राप्त होतो. म्हणून मान्यताप्राप्त नमाज ती आहे, ज्यास तिच्या वेळेत सामुदायिकरित्या अदा केली जाते. ही नमाज तिच्या आकर्षकपणामुळे, शिस्तबध्दतेमुळे आणि एकाग्रतेमुळे ओळखली जाते. अशा नमाजमध्ये पाठांतर हळूहळू केले जाते आणि प्रत्येक भाग म्हणजे उभे राहणे, वाकणे, नतमस्तक होणे इ. अधिक अधिक वेळ घेतात. ही नमाज ती प्रार्थना आहे ज्यात अल्लाहचे स्मरण भरभरून असते आणि अल्लाहबद्दलचा आदर नितांत भरलेला असतो. ही ती प्रार्थना नमाज असते ज्यात व्यक्ती अल्लाहची नितांत कदर आणि परम आदरशीलतेचा मूर्त स्वरूप बनते. अशी व्यक्ती अल्लाहच्या भीतीने आणि स्वतःच्या तुच्छ दर्जाच्या विचारांनी भरलेली असते. अशा प्रकारची नमाज हीच खरी नमाज म्हणून ओळखली जाते. या गुणांमध्ये जी नमाज जास्तीतजास्त उच्च दर्जाची असेल तशी ती नमाज त्याप्रमाणे मान्यताप्राप्त म्हणून ओळखली जाते. या गुणांपैकी एखाद्या नमाजमध्ये ज्यांचा काहीच लवलेश नसेल तर ती नमाज बाह्यरूपी असते. तिचे आध्यात्मिक दृष्टीने काहीच महत्त्व नसते. अशी नमाज फायदेशीर नसून इस्लामचे तथा श्रध्देचे स्तंभसुध्दा तिला संबोधणे चुकीचे आहे. ती नमाज म्हणजे वाळूची भिंत आहे.

वर नमूद केलेले नमाजचे आकर्षक गुण आणखी वैशिष्टपूर्ण आहे. त्या गुणांचा उपयोग आपल्या नमाजचे मूल्यमापन करण्यासाठी होतो. आपण यावरून आपली स्वतःची नमाज कोणत्या स्वरूपाची आहे हे ठरवू शकतो. आपण जेव्हा जेव्हा आपल्या नमाजचे आत्मपरीक्षण करतो तर आपण या निष्कर्षापर्यंत सहज पोहोचू शकतो की आपली नमाज त्या दर्जाची आहे का जिला इस्लामचे आणि इस्लामी श्रध्देचे स्तंभ संबोधले गेले आहे? जर तुमचे मन ग्वाही देत असेल हो म्हणण्यासाठी, तर मग पुढे काय?

संबंधित लेख

  • प्रतिष्ठेचा मापदण्ड केवळ सदाचार आहे

    मनुष्याचे दुर्दैव असे आहे की त्याने रंग व वंश, घराणे व टोळी, राष्ट्र व स्वदेश आणि भाषा व कथनातील तफावतीला निसर्गाच्या निशाण्या समजून त्यांच्यापासून बोध घेतला नाही, तर त्यांना प्रतिष्ठा व अवमान आणि उच्चता व नीचतेचे प्रमाण बनवून टाकले, वस्तुतः प्रतिष्ठा व अवमानाचा संबंध रंग, रूप, राहणीमान व वार्तालापाशी नाही तर अल्लाहवरील विश्वास व कृतीशी आहे.
  • आर्थिक शोषण

    हत्या करणे, प्राणांचा बळी घेणे, या अपराधानंतर आर्थिक शोषण करण्याच्या घोर अपराधाचा उल्लेख करावा लागेल. आजच्या आधुनिक काळात संपत्ती आणि पैसा अडका इतका महत्त्वाचा झाला की, याच्यासमोर कशाचीही किंमत राहिली नाही. पैशासाठी वाटेल ते करण्याची आज लोकांची मानसिकता बनली आहे. व्यत्तिगत जीवनापासून ते राज्य आणि देशपातळीपर्यंत संरक्षणाची भिस्त ही आर्थिक स्थैर्यावर आहे. म्हणूनच जगातील मोठमोठ्या क्रांती पैशांसाठीच घडल्या आणि मोठमोठ्या शासकांचे धाबे दणाणले, नव्हे सत्ताधार्यांची सत्ता पालट झाली. आजही पैशांच्याच बळावर सरकार बनते आणि पडते. प्रत्येक देशाचा संबंध आर्थिक स्तरावर एकदुसर्यांशी अशा प्रकारे जुळलेला आहे की, आज हे संबंध तोडणे अशक्य होऊन बसले आहे. दुसरीकडे संपत्तीच्या या असामान्य महत्त्वामुळे असंख्य लोकांचे अतोनात शोषण होत आहे. लोकांना आणि विशेषतः मजुरांना गुलामीच्या बेड्यांत जखडण्यात येत आहे. या मजुरांमध्ये केवळ पुरुषच नसून स्त्रिया आणि मुलांचादेखील समावेश आहे. राजकारण करण्यासाठी दुष्काळसदृश परिस्थिती निर्माण करणे, जीवनावश्यक वस्तुंचा कृत्रिम तुटवडा करून त्यांच्या किंमतीत भरमसाठ वाढ करून सार्या
Copyright © 2015 Islamdarshan. All Rights Reserved. [Best viewed in IE 10+, Firefox 20+, Chrome , Safari5+, Opera12+ ]