Islam Darshan

इस्लाम व मानवजात

Published : Wednesday, Feb 03, 2016

वर्ण, वंश, जात, धर्म, भाषा, प्रदेश आणि राष्ट्रांमध्ये विभागले गेलेल्या या जगातील मानवजातीसंबंधी इस्लामचा दृष्टिकोन एक विशेष महत्व बाळगतो. इस्लाम मानवांसमोर विश्वबंधुत्वाचा विचार मांडतो. माणसांना तो आठवण करून देतो की माणवाची उत्पत्ती एका पुरुषापासून व एका स्त्रीपासून झालेली आहे. जगात आज जितकी माणसे आहेत, ते सर्व एकाच माता-पित्याची संतती आहे. या सर्वांचा निर्माणकर्ता एकच असून ते सर्व एकाच घटकापासून निर्मिलेले आहेत. म्हणून उच्च-नीच, श्रेष्ठ-कनिष्ठ, स्पृश्य-अश्पृश्य या निराधार व चुकीच्या विचारधारणा असून इस्लामी समाजात त्यांना कसलेही स्थान नाही. पवित्र कुरआनचे फर्मान आहे,

‘‘लोक हो! आपल्या स्वामींचे भय बाळगा, ज्याने एकाच जिवापासून तुमची उत्पत्ती केली आणि त्याच जिवापासून आद्य जोडी बनविली. त्या दोहोंपासून अनेक पुरुष व स्त्रिया जगात पसरवून टाकले.’’सूरह : निसा- १

मानवजातीबद्दलच इस्लामचा दृष्टिकोन प्रेषित मुहम्मद(स.) यांच्याच शब्दांत अधिक स्पष्टपणे समजला जाऊ शकतो,

‘‘लोक हो! सावधान राहा. तुम्हा सर्वांचा स्वामी एकच आहे. कोणाही अरबेतर माणसाला, कोणत्याही अरब माणसावर तसेच कोणाही अरब माणसाला, कोणत्याही अरबेतर माणसावर प्रभुत्व किवा प्राधान्य नाही. तसेच कोणाही गोर्या माणसाला काळ्या माणसावर, अथवा काळ्या माणसाला गोर्या माणसावर कसलेही श्रेष्ठत्व अगर प्रभुत्व नाही. श्रेष्ठत्व जे आहे, ते माणसातील ईशभयाच्या प्रमाणावर अवलंबून आहे.’’

इस्लामच्या दृष्टीत पृथ्वीवर राहाणारी सर्वच माणसे समान आहेत. वर्ण, वंश, भाषा किवा प्रदेशाच्या आधारावर कोणाचेही दुसर्या कोणावरही श्रेष्ठत्व नाही. इस्लाम सर्व मानवांना एकाच सूत्रात गुंफतो आणि माणसातील माणुसकीला तो जागृत करतो.

इस्लाम व मुस्लिमेतर लोक

इस्लाम ही अखिल मानवजातीकरिता ईश्वराकडून अवतरित झालेली जीवनव्यवस्था आहे. त्याचबरोबर ही गोष्टही सत्य आहे की प्रत्येक काळात इस्लामला मानणारे आणि न मानणारे म्हणजेच मुस्लिम आणि मुस्लिमेतर हे दोन समूह सतत अस्तित्वात राहिले आहेत. न मानणार्यासंबंधी इस्लामी भूमिका काय आहे? या प्रश्नाचे उत्तर शोधण्याचा आपण प्रयत्न करू या.

माणसाला पृथ्वीवर पूर्ण निवड-स्वातंत्र्य देऊन पाठविले गेले आहे. त्याच्यापुढे सर्व सत्ये ठेवली गेली आहेत. त्याची इच्छा असल्यास त्याने इस्लामचा स्वीकार करावा, इच्छा नसल्यास करू नये. त्याला संपूर्ण निवडस्वातंत्र्य दिले गेले आहे. बळेच मार्गदर्शन करण्याची पद्धत ईश्वराने अवलंबलेली नाही. अचूक मार्ग कोणता आहे व चुकीचा मार्ग कोणता आहे आणि त्यावर चालण्याची बरीवाईट फळे कोणती आहेत; हे स्पष्टपणे लोकांसमोर ठेवले गेले आहे आणि लोकांना निवड स्वातंत्र्यही दिले गेले आहे. इस्लाम लोकांपुढे ठेवला जावा परंतु जे लोक मानत नसतील, तर त्यांच्याशी कसलाही कलह केला जाऊ नये, त्यांच्याशी असलेले संबंध बिघडू देऊ नयेत, ते ज्यांची पूजा-अर्चा व उपासना करतात, त्यांच्याबद्दल बरेवाईट बोलू नये, त्यांचे मन दुखावले जाऊ नये, ही आहे इस्लामची शिकवण, पवित्र कुरआनचे फर्मान आहे,

‘‘आता ज्याची इच्छा असेल त्याने मानावे आणि ज्याची इच्छा नसेल त्याने मानू नये.’’ - सूरह : कहफ - २९

अल्लाहला सोडून हे लोक ज्यांना हाका मारीत आहेत. त्यांच्याबद्दल अपशब्द बोलू नका. - सूरह : अनआम - १०८

धर्मा(दीन) मध्ये कसलीही बळजबरी नाही. - सूरह : बकरा - २५६

एखाद्या देशात जर इस्लामी सरकार असेल, तर तेथील इस्लामला न मानणार्या प्रजेला, तेथील सन्माननीय नागरिक मानणे, हे त्या इस्लामी सरकारचे कर्तव्य आहे. त्यांना नागरिकांचे सर्व हक्क व अधिकार मिळावेत. त्यांच्या जीवित-वित्ताची व त्यांच्या पूजा-स्थळांचे रक्षण करण्याची सर्व व्यवस्था व्हावी.

संबंधित लेख

  • ईश्वर आणि त्याची गुण वैशिष्ट्ये

    इस्लाममध्ये ईश्वराचे-अल्लाहचे स्वरुप अत्यंत स्पष्ट, पवित्र आणि बुद्धीला व आत्म्याला पटणारे आहे. त्यामध्ये कुठलीही अस्पष्टता, भेसळ, संदिग्धता किंवा बुद्धीविरुद्ध गोष्ट नाही. ईश्वर एक आणि एकमेव आहे. त्याच्या ईश्वरतत्वामध्ये कोणीही भागीदार नाही. तो या सृष्टीचा एकमेव निर्माता, पालनकर्ता, मालक, शासक, अन्नदाता आणि आदेश देणारा आहे. त्याच्या कोणत्याही गुणधर्मामध्ये कोणीही सहभागी नाही. तो स्वयंभू आहे, कायमस्वरुपी आहे आणि कायमस्वरुपी राहील. त्याला मृत्यु नाही, तो तहान-भूक, आसक्ती, सकल मानवी इच्छा, आकांक्षा आणि प्रत्येक प्रकारचे मानवी दोष आणि कमतरता यांपासून पवित्र आहे.
  • इस्लाम पहिल्या चार खलीफांच्या कारकिर्दीबरोबरच समाप्त झाला नाही

    इस्लामी पद्धतीबाबत आणखी एक गैरसमज आढळून येतो, आरंभीच्या चार खलीफांच्या कारकिर्दीचा काळ व माननीय उमर बीन अब्दुल अजीज (र) यांच्या अल्पशा कारकिर्दीचा काळ सोडला तर इस्लामी पद्धत कधी पूर्णपणे स्थापन झालीच नाही, असही म्हटले जाते. पण असे म्हणणारे लोक ही गोष्ट विसरतात की पहिल्या चार खलीफानंतर व माननीय उमर बिन अब्दुल अजीज (र) यांच्या नंतर धर्म किवा जीवनपद्धतीच्या रुपाने इस्लामचा संपूर्ण लोप झाला नव्हता, उलट तो तशाचा तसाच होता. इस्लामी दृष्टिकोनातून पहिल्या चार खलीफांच्या कालानंतर त्या शासन पद्धतीत काही अंशाने अगर पूर्णपणे एक विमनस्क व रोगट परिवर्तन घडून आले होते. परंतु समाज अध्यात्माच्या दृष्टीने अजूनही इस्लामी समाज होता.
Copyright © 2015 Islamdarshan. All Rights Reserved. [Best viewed in IE 10+, Firefox 20+, Chrome , Safari5+, Opera12+ ]